Tin tức
DANH MỤC MÁY BƠM
Tin tức
Bơm màng khí nén hư hỏng thường do màng rách, van...
ĐỐI TÁC - quảng cáo
Tin tức
Hư hỏng thường gặp ở máy bơm màng khí nén tập trung ở 4 vị trí: màng bơm bị rách/thủng, van bi và đế van mòn, van khí (air valve) bị đóng đá hoặc kẹt, và bơm bị "stall" (khựng giữa hành trình) do thiếu khí nén. Mỗi hư hỏng có dấu hiệu nhận biết riêng rò khí ở cửa xả, bơm yếu dần, bơm ngừng đột ngột hoặc rung mạnh bất thường và cách khắc phục tương ứng, từ thay thế linh kiện hao mòn đến điều chỉnh lại nguồn khí nén cấp cho bơm. Bài viết dưới đây phân tích từng hư hỏng theo đúng bộ phận, kèm bảng tổng hợp tra cứu nhanh và lưu ý chọn vật liệu màng phù hợp với loại hóa chất đang bơm.
Bơm màng khí nén (air-operated diaphragm pump) vận chuyển chất lỏng nhờ khí nén làm biến dạng qua lại hai màng bơm đối xứng, tạo chênh lệch thể tích hút và đẩy chất lỏng qua hệ van bi một chiều không dùng động cơ điện nên phù hợp môi trường dễ cháy nổ, hóa chất ăn mòn. Ba cụm chi tiết dễ hao mòn nhất, cũng là nơi phát sinh phần lớn hư hỏng, gồm: màng bơm (cao su nitrile, neoprene hoặc PTFE), van bi và đế van ở khoang hút/xả, và van khí (air valve/spool valve) điều khiển chiều chuyển động của khí nén.
Màng bơm rách hoặc thủng là hư hỏng phổ biến nhất, thường biểu hiện qua việc chất lỏng rò rỉ ra cửa xả khí thải (exhaust) của bơm dấu hiệu dễ nhận biết nhất vì bình thường cửa xả khí chỉ thoát khí, không thoát chất lỏng.
- Mỏi vật liệu sau thời gian dài chịu uốn theo chu kỳ màng bơm có tuổi thọ giới hạn theo số chu kỳ hoạt động, không phải theo thời gian lắp đặt.
- Hóa chất bơm không tương thích với chất liệu màng, khiến màng bị trương nở, giòn hoặc ăn mòn hóa học nhanh hơn bình thường.
- Áp suất khí nén cấp vượt quá giới hạn cho phép của bơm, khiến màng chịu lực căng lớn hơn thiết kế.
- Dị vật cứng (cát, sạn, mảnh kim loại) lẫn trong chất lỏng cọ xát làm rách màng từ mặt trong.
Cách khắc phục: Ngắt nguồn khí nén, tháo nắp buồng bơm, thay màng mới đúng chất liệu tương thích với hóa chất đang bơm (xem bảng chọn vật liệu màng bên dưới). Nên thay đồng thời cả hai màng dù chỉ một bên hỏng, vì màng còn lại thường cũng đã hao mòn tương đương sau cùng thời gian sử dụng.
Van bi (ball) và đế van (seat) ở khoang hút/xả mòn khiến bơm mất khả năng đóng kín hoàn toàn, biểu hiện qua lưu lượng giảm dần, bơm hút yếu hoặc mất khả năng tự mồi dù màng bơm vẫn còn tốt.
- Chất lỏng có hạt mài mòn (bùn cặn, bột, dung dịch có tinh thể) cọ xát liên tục lên bề mặt bi và đế van.
- Van bi bị kẹt do cặn bám hoặc chất lỏng có độ nhớt cao đóng cứng lại khi bơm ngừng hoạt động lâu ngày.
- Chọn sai vật liệu bi/đế van so với tính ăn mòn của hóa chất, khiến bề mặt bị rỗ hoặc biến dạng nhanh.
Cách khắc phục: Vệ sinh khoang van, kiểm tra độ tròn và bề mặt tiếp xúc của bi với đế van; thay bộ van bi đế van đồng bộ nếu đã mòn rõ rệt (không nên chỉ thay bi hoặc chỉ thay đế). Với chất lỏng có hạt mài mòn, nên chọn bi/đế van bằng vật liệu cứng hơn (inox, PTFE) thay vì cao su thông thường.
Van khí điều khiển chiều chuyển động của khí nén giữa hai buồng màng; khi van khí bị đóng đá hoặc kẹt, bơm sẽ ngừng hoạt động đột ngột hoặc chạy giật cục, phát ra tiếng gõ bất thường.
- Đóng đá (icing) tại van khí: khi khí nén giãn nở đột ngột qua van, nhiệt độ tại điểm giãn nở giảm mạnh; nếu khí nén cấp vào còn lẫn hơi ẩm, hơi nước ngưng tụ và đóng băng làm kẹt van hiện tượng phổ biến khi bơm chạy tần suất cao liên tục hoặc trong môi trường lạnh, ẩm.
- Cặn bẩn hoặc dầu khoáng từ hệ thống khí nén tích tụ trong van khí lâu ngày.
- Gioăng, phớt trong cụm van khí bị mòn sau thời gian dài sử dụng.
Cách khắc phục: Lắp thêm bộ lọc tách ẩm (air dryer/filter) trên đường khí nén cấp vào bơm để giảm hơi ẩm trong khí, đặc biệt với bơm chạy tần suất cao. Vệ sinh định kỳ cụm van khí, thay gioăng/phớt theo khuyến nghị của nhà sản xuất. Nếu bơm hoạt động trong môi trường lạnh, cân nhắc dùng thêm van khí có tích hợp chống đóng đá.
Bơm bị "Stall" khựng giữa hành trình
Bơm bị stall là hiện tượng màng bơm dừng lại giữa hành trình, không hoàn thành chu kỳ hút/đẩy, khiến bơm ngừng chảy dù vẫn còn khí nén cấp vào.
- Áp suất khí nén cấp không đủ để thắng được áp suất cột chất lỏng cần bơm (cột áp thực tế của hệ thống).
- Lưu lượng khí nén không đủ do đường ống khí quá nhỏ hoặc máy nén khí không đáp ứng đủ công suất khi nhiều thiết bị dùng khí cùng lúc.
- Van khí bị kẹt một phần, không chuyển hướng dòng khí hoàn toàn.
Cách khắc phục: Kiểm tra áp suất khí nén thực tế tại đầu vào bơm bằng đồng hồ đo, so sánh với thông số khuyến nghị của nhà sản xuất; tăng đường kính ống dẫn khí nếu tổn thất áp quá lớn trên đường ống dài. Nếu nghi ngờ van khí kẹt, vệ sinh hoặc thay cụm van khí theo hướng dẫn ở mục trên.
|
Hư hỏng |
Dấu hiệu nhận biết |
Nguyên nhân chính |
Cách khắc phục |
|
Màng bơm rách/thủng |
Chất lỏng rò ra cửa xả khí thải |
Mỏi vật liệu, sai chất liệu màng, áp khí quá cao, dị vật cứng |
Thay cả hai màng, chọn đúng vật liệu tương thích hóa chất |
|
Van bi/đế van mòn |
Lưu lượng giảm dần, mất khả năng tự mồi |
Hạt mài mòn trong chất lỏng, sai vật liệu bi/đế van |
Vệ sinh, thay bộ van bi — đế van đồng bộ |
|
Van khí đóng đá/kẹt |
Bơm ngừng đột ngột, chạy giật cục, có tiếng gõ |
Hơi ẩm trong khí nén đóng băng, cặn bẩn tích tụ |
Lắp lọc tách ẩm, vệ sinh van khí định kỳ |
|
Bơm bị stall |
Bơm ngừng chảy dù còn khí nén |
Áp/lưu lượng khí không đủ, van khí kẹt một phần |
Kiểm tra áp khí đầu vào, tăng đường kính ống khí |
|
Rung mạnh, tiếng gõ khi chạy |
Rung truyền ra kết cấu lắp đặt |
Không có đế giảm chấn, lưu lượng khí quá lớn |
Lắp đệm giảm chấn, điều chỉnh van tiết lưu khí |
|
Ăn mòn thân bơm |
Rỗ, thủng vỏ bơm sau thời gian ngắn |
Sai vật liệu thân bơm so với tính ăn mòn hóa chất |
Đổi sang thân bơm inox/nhựa chịu hóa chất phù hợp |
Chọn sai vật liệu màng là nguyên nhân gốc rễ khiến nhiều ca "màng bơm mau hỏng" lặp lại nhiều lần dù đã thay mới. Bốn chất liệu màng phổ biến có đặc tính khác nhau rõ rệt:
|
Chất liệu màng |
Ưu điểm |
Hạn chế |
Phù hợp bơm |
|
Nitrile (Buna-N) |
Chịu dầu khoáng, nhiên liệu tốt, giá hợp lý |
Không chịu dung môi mạnh, ozone |
Dầu, nhiên liệu, nước thải thông thường |
|
Neoprene |
Chịu được môi trường ăn mòn cao |
Không chịu dung môi gốc dầu mạnh |
Nước, bùn nhẹ, hóa chất trung tính |
|
PTFE (Teflon) |
Chịu gần như toàn bộ hóa chất ăn mòn mạnh, axit |
Độ đàn hồi thấp, tuổi thọ mỏi cơ học ngắn hơn cao su |
Các loại hóa chất ăn mòn, axit, dung môi mạnh |
|
Santoprene/EPDM |
Chịu nước, axit/kiềm nhẹ |
Không chịu dầu khoáng, dung môi gốc dầu |
Nước xử lý, hóa chất nhẹ |
- Kiểm tra cửa xả khí thải định kỳ phát hiện sớm rò rỉ chất lỏng là cách phát hiện màng rách trước khi bơm ngừng hoạt động hoàn toàn.
- Lắp bộ lọc điều áp tra dầu (FRL: Filter-Regulator-Lubricator) trên đường khí nén cấp cho bơm, đặc biệt lọc tách ẩm nếu bơm chạy tần suất cao.
- Không để bơm chạy khô kéo dài dù bơm màng khí nén chịu chạy khô tốt hơn bơm ly tâm chạy khô liên tục vẫn làm tăng ma sát tại van bi.
- Xả hết chất lỏng và vệ sinh khoang bơm nếu ngừng sử dụng dài ngày, tránh cặn đóng cứng làm kẹt van bi khi khởi động lại.
- Ghi nhận áp suất khí nén và lưu lượng khí tiêu thụ theo định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu van khí hoặc màng bơm bắt đầu hao mòn.
Nhiều người dùng chỉ thay màng bơm bên đã rách mà bỏ qua màng còn lại, dẫn đến việc phải tháo bơm sửa lại chỉ sau thời gian ngắn vì màng thứ hai cũng đã hao mòn gần tới hạn. Một sai lầm khác là tăng áp suất khí nén để bù cho bơm yếu mà không kiểm tra nguyên nhân thực sự (thường là van bi mòn hoặc van khí kẹt một phần) cách này chỉ khiến màng bơm và van khí hỏng nhanh hơn. Cũng cần tránh dùng chung một bộ van bi/màng cho nhiều loại hóa chất khác nhau nếu chưa kiểm tra bảng tương thích vật liệu, vì hư hỏng do sai hóa chất thường lặp lại liên tục dù đã thay linh kiện mới.
Câu hỏi thường gặp FQAs
Màng bơm màng khí nén thường có tuổi thọ bao lâu?
Tuổi thọ màng bơm tính theo số chu kỳ hoạt động hơn là theo thời gian lắp đặt, phụ thuộc nhiều vào chất liệu màng, áp suất khí nén sử dụng và mức độ tương thích với hóa chất bơm; không có con số cố định chung cho mọi trường hợp nên theo dõi dấu hiệu rò rỉ ở cửa xả khí thải để thay kịp thời thay vì chờ đến khi màng rách hoàn toàn.
Vì sao bơm màng khí nén chạy chậm dần dù khí nén vẫn đủ áp?
Nguyên nhân thường gặp nhất là van bi hoặc đế van đã mòn, khiến bơm không đóng kín hoàn toàn giữa các hành trình, làm giảm lưu lượng thực tế dù áp suất khí đầu vào vẫn bình thường.
Bơm màng khí nén bị đóng đá ở van khí có phải do lỗi sản xuất không?
Không hẳn. Đóng đá ở van khí là hiện tượng vật lý do hơi ẩm trong khí nén ngưng tụ khi khí giãn nở qua van, thường gặp ở mọi dòng bơm màng khí nén khi khí nén cấp vào chưa được sấy khô, đặc biệt lúc bơm chạy tần suất cao.
Có thể chỉ thay một bên màng bơm khi bên kia chưa rách không?
Không nên. Hai màng bơm chịu tải gần như tương đương trong suốt quá trình sử dụng, nên khi một bên đã rách, bên còn lại thường cũng đã hao mòn gần tới hạn; chỉ thay một bên dễ dẫn đến phải tháo sửa lại sau thời gian ngắn.
Bơm màng khí nén dùng cho hóa chất ăn mòn cần lưu ý gì khác ngoài chất liệu màng?
Ngoài chất liệu màng, cần kiểm tra chất liệu thân bơm, van bi và đế van có tương thích với hóa chất hay không chỉ đổi màng mà giữ nguyên thân bơm hoặc van bi sai vật liệu vẫn dẫn đến ăn mòn ở các bộ phận khác
Xem thêm >>> bom thuan hiep thanh | nha phan phoi may bom
Trụ sở: 21/20/77 và 21/20/79 KP6, Lê Công Phép, Phường An Lạc, Thành phố Hồ Chí Minh
Cửa hàng trưng bày & Phòng kinh doanh: 1129/3 Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, Thành phố Hồ Chí Minh
ĐỐI TÁC - quảng cáo
Địa chỉ: 1129/3 Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP.HCM
Điện thoại: 0901.456.011
Email: thao.pda.tht@gmail.com
Gọi Ngay
Chat Ngay
