Tin tức
DANH MỤC MÁY BƠM
Tin tức
Bơm chìm nước thải là gì? Tìm hiểu cấu tạo, nguyên...
Tin tức
Bơm chìm nước thải là máy bơm được thiết kế để đặt chìm hoàn toàn trong hố thu, bể chứa hoặc dòng nước thải, hút và đẩy chất lỏng chứa cặn bẩn, bùn, rác mềm lên vị trí cao hơn. Khác với bơm đặt cạn, toàn bộ mô tơ và buồng bơm của loại này được bịt kín nước và làm mát bằng chính chất lỏng xung quanh. Đây là thiết bị xương sống trong xử lý nước thải sinh hoạt, hố ga, trạm bơm chìm, hầm phân và nước thải công nghiệp.
Bơm chìm (nhiều người viết là "bom chim") là máy bơm vận hành khi đặt ngập dưới mặt chất lỏng. Với dòng chuyên cho nước thải, máy được gia cố để bơm được nước bẩn lẫn cặn rắn, sợi vải, giấy vệ sinh và bùn loãng mà không bị nghẹt.
Điểm phân biệt cốt lõi so với bơm trục ngang đặt cạn: bơm chìm không cần mồi nước, chạy êm vì nước hấp thụ tiếng ồn, và tiết kiệm diện tích do đặt thẳng trong hố. Đổi lại, máy đòi hỏi khả năng chống thấm nước tuyệt đối cho phần điện đây cũng là lý do phớt cơ khí và buồng dầu trở thành bộ phận sống còn.
Cần lưu ý: bơm chìm nước thải khác với máy khuấy chìm. Bơm chìm di chuyển nước từ điểm này sang điểm khác (hút lên, đẩy đi). Máy khuấy chìm chỉ tạo dòng chảy xáo trộn trong bể để chống lắng cặn, hòa trộn bùn hoạt tính, không có chức năng vận chuyển nước ra ngoài. Hai thiết bị thường cùng xuất hiện trong một trạm xử lý nhưng giải quyết hai bài toán khác nhau.

Cấu tạo bơm chìm gồm các cụm chính sau, mỗi cụm đảm nhận một chức năng cụ thể:
- Vỏ và thân bơm. Thường đúc bằng gang xám, gang chống mài mòn hoặc inox với môi trường ăn mòn cao. Vỏ vừa bảo vệ mô tơ, vừa định hình buồng hút và buồng đẩy.
- Mô tơ điện kín nước. Đặt phía trên buồng bơm, quấn dây đồng, được bọc kín hoàn toàn. Mô tơ làm mát nhờ nước thải bao quanh nên không cần quạt gió. Dòng phổ thông dùng điện 1 pha 220V; dòng công suất lớn từ khoảng 2HP trở lên thường là 3 pha 380V.
- Trục và cánh bơm (impeller). Cánh bơm là chi tiết tạo ra dòng chảy. Có ba kiểu cánh phổ biến cho nước thải:
+ Cánh hở/bán hở dạng vortex (xoáy): tạo dòng xoáy, cho rác và cặn đi qua dễ, ít nghẹt hợp nước thải lẫn rác mềm.
+ Cánh kênh (channel): hiệu suất cao, đẩy khỏe hợp nước thải ít cặn rắn.
+ Cánh dao cắt/nghiền (cutter): có lưỡi cắt rác, sợi, băng vệ sinh thành mảnh nhỏ trước khi bơm hợp hố ga, hầm phân, nước có nhiều sợi.
- Phớt cơ khí (mechanical seal). Bộ phận làm kín giữa trục quay và buồng dầu, ngăn nước thải xâm nhập vào mô tơ. Máy tốt dùng phớt cơ khí kép, vật liệu mặt phớt bằng silicon carbide hoặc gốm chịu mài mòn và tuổi thọ cao hơn phớt than thường.
- Buồng dầu. Khoang chứa dầu nằm giữa phớt và mô tơ, vừa bôi trơn phớt, vừa là lớp đệm cảnh báo. Khi dầu chuyển màu đục hoặc lẫn nước, đó là dấu hiệu phớt đã mòn cần thay.
- Cáp điện chống thấm, phao báo mức và đế chân. Cáp được bọc kín tại điểm vào thân máy. Phao tự động bật/tắt bơm theo mực nước, tránh chạy khô. Đế hoặc khớp nối chân (auto-coupling) giúp lắp và nhấc máy lên bảo trì mà không cần tháo đường ống.
Bơm chìm nước thải hoạt động theo nguyên lý lực ly tâm. Khi cấp điện, mô tơ quay trục, trục kéo cánh bơm quay theo ở tốc độ cao. Cánh bơm văng chất lỏng từ tâm ra mép ngoài, tạo vùng áp suất thấp ở tâm hút nước vào và vùng áp suất cao ở mép đẩy nước qua cửa xả lên đường ống.
Toàn bộ quá trình diễn ra khi máy ngập trong nước, nên không cần mồi. Phao báo mức đóng vai trò điều khiển: nước dâng tới ngưỡng trên thì phao kích bơm chạy, nước rút xuống ngưỡng dưới thì ngắt vừa tự động hóa, vừa bảo vệ máy khỏi chạy khô làm cháy phớt và mô tơ.
Mọi quyết định chọn máy đều xoay quanh hai con số in trên tem máy và đường đặc tuyến bơm.
- Lưu lượng (Q) là lượng nước bơm được trong một đơn vị thời gian, đơn vị m³/h (mét khối mỗi giờ) hoặc lít/phút. Lưu lượng trả lời câu hỏi: máy bơm được bao nhiêu nước.
- Cột áp (H) là chiều cao cột nước máy có thể đẩy lên, đơn vị mét (m). Cột áp trả lời câu hỏi: máy đẩy nước lên cao và đi xa được tới đâu.
Điều quan trọng và hay bị bỏ sót: cột áp và lưu lượng tỷ lệ nghịch. Cùng một máy, đẩy càng cao thì lượng nước ra càng giảm. Vì vậy không thể chỉ nhìn con số lớn nhất trên tem — phải đối chiếu đường đặc tuyến để biết tại cột áp thực tế của công trình, máy còn cho ra bao nhiêu lưu lượng.
Cột áp thực tế cần tính gồm hai phần: chiều cao hình học (khoảng cách thẳng đứng từ mặt nước trong hố tới điểm xả) cộng tổn thất ma sát trên đường ống (do chiều dài ống, co, van, đường kính ống nhỏ gây ra). Đường ống càng dài, càng nhiều co cút thì tổn thất càng lớn, nên luôn cộng dư khoảng 10–20% để an toàn.
Chọn đúng máy bơm chìm nước thải nên đi theo sáu bước:
- Xác định loại nước thải. Nước thải sinh hoạt loãng, hố ga có nhiều rác sợi, hay nước thải công nghiệp ăn mòn? Câu trả lời quyết định kiểu cánh và vật liệu. Nước nhiều sợi rác cần cánh cắt hoặc cánh vortex; môi trường hóa chất cần thân inox 304/316.
- Tính lưu lượng cần. Dựa trên lượng nước phát sinh mỗi giờ hoặc thể tích hố cần rút trong thời gian mong muốn. Ví dụ hố 10 m³ cần rút trong 1 giờ thì lưu lượng tối thiểu khoảng 10 m³/h.
- Tính cột áp cần. Cộng chiều cao đẩy thực tế với tổn thất ma sát đường ống, rồi cộng dự phòng. Đây là bước hay sai nhất khiến máy mua về đẩy yếu.
- Chọn kích thước rắn cho qua (solid passage). Là đường kính hạt rắn lớn nhất máy cho đi qua mà không nghẹt. Nước thải càng bẩn càng cần thông số này lớn.
- Ưu tiên phớt và vật liệu bền. Phớt cơ khí kép mặt silicon carbide, buồng dầu đầy đủ và cảm biến rò nước sẽ giảm hỏng vặt chi phí bảo trì về lâu dài quan trọng hơn giá mua ban đầu.
- Chọn nguồn điện và chế độ tự động. Công suất nhỏ dùng 1 pha; từ 3HP trở lên nên dùng 3 pha cho ổn định. Lắp phao tự động và khớp nối chân để vận hành, bảo trì thuận tiện.
Một nguyên tắc thực tế: thà chọn máy dư công suất một chút còn hơn thiếu. Máy chạy non tải bền hơn máy luôn gồng hết công suất. Nhưng dư quá nhiều lại gây lãng phí điện và làm máy chạy ngắt quãng liên tục, hại phớt.
Bơm chìm nước thải khác bơm chìm nước sạch thế nào?
Bơm nước thải có khe cánh rộng và kiểu cánh chống nghẹt để cặn rắn đi qua, vật liệu chịu mài mòn hơn. Bơm nước sạch (giếng khoan, hồ) có khe hẹp, không bơm được nước bẩn lẫn rác.
Vì sao bơm chìm bị nghẹt hoặc đẩy nước yếu?
Thường do chọn sai kiểu cánh so với loại nước, kích thước rắn cho qua quá nhỏ, cột áp tính thiếu, hoặc cánh đã mòn. Rác quấn trục và phao kẹt cũng là nguyên nhân phổ biến.
Bao lâu nên bảo trì một lần?
Kiểm tra dầu buồng phớt mỗi 6–12 tháng. Dầu đục hoặc lẫn nước báo hiệu phớt cơ khí mòn, cần thay sớm trước khi nước lọt vào mô tơ.
Có thể dùng bơm chìm nước thải thay máy khuấy chìm không?
Không nên. Bơm chìm vận chuyển nước đi nơi khác, còn máy khuấy chìm tạo dòng xáo trộn tại chỗ để chống lắng. Hai thiết bị phục vụ mục đích khác nhau.
Xem thêm >>> bom Maro | bom Davey